Hazırlayan: Bayhan Demir Doğrama Yayın:
Kısa cevap: Balkon, teras, açık merdiven, sahanlık kenarı ve rampalarda korkuluk döşemeden itibaren en az 1,10 metre olmalıdır. Korkuluk boşluklarından en fazla 10 cm çapında bir cismin geçmesine izin verilir. Bu kurallar Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 38. maddesinde yer alır.
Aşağıda yönetmeliğin tam olarak neyi istediğini, hangi yerlerde korkuluğun zorunlu olduğunu ve ölçü alırken en sık yapılan hataları anlattık.
Yönetmelik hangi yerlerde korkuluk istiyor?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 38’e göre binalarda şu yerlerde, döşeme kotundan itibaren en az 1,10 metre yüksekliğe kadar korkuluk yapılması zorunludur:
- Balkonlar ve teraslar
- Galeri boşlukları
- Sahanlıkların boş kenarları
- Birden fazla basamağı bulunan açık merdivenler ve rampalar
- İstinat duvarı üstünde, 0,50 metreden daha aşağıda veya yukarıda oluşmuş bahçeler
- 1,10 metreden alçak yapılmış bahçe duvarları
- Bulunduğu katın döşemesinden itibaren yüksekliği 0,90 metreden az olan pencere boşlukları
Son madde çoğu kişinin gözünden kaçar: alçak denizlikli pencerelerde de korkuluk zorunludur. Bu korkuluk çoğu zaman bir pencere demiri ile birlikte tasarlanır.
10 cm boşluk kuralı ne anlama geliyor?
Yönetmelik, korkuluğun düşme, kayma veya yuvarlanma gibi sebeplerle can güvenliğini tehlikeye atacak boşluk içermemesini ister. Boşluklardan yük altındaki esnemeler de dahil en fazla 0,10 metre çapında geçişe izin verilir.
Bunun pratikteki karşılığı şudur:
- Dikey çubuklu korkuluklarda çubuk aralığı 10 cm’nin biraz altında tutulmalıdır. Tam 10 cm aralık, çubuk hafif esnediğinde kuralı aşar.
- Ferforje desenli korkuluklarda sadece çubuk aralığına değil, desenin içindeki boşluklara da bakılmalıdır. Büyük kıvrımlı desenler bu kuralı kolayca bozar.
- Korkuluğun alt kenarı ile döşeme arasındaki boşluk da aynı kurala tabidir.
Malzeme ve montaj şartı
Aynı madde, korkulukların kırılmaz ya da kırıldığında dağılmayan malzemeden yapılmasını ve insan çarpması dahil tasarım yüklerini karşılayacak taşıyıcı malzeme ve montaj sistemiyle kurulmasını ister.
Bu yüzden:
- Cam korkuluklarda temperli veya lamine (kırıldığında dağılmayan) cam kullanılır.
- Demir ve paslanmaz korkuluklarda montaj, dübel veya kaynaklı ankrajla taşıyıcı elemana yapılır; sadece sıvaya ya da kaplamaya tutturulmaz.
Teras çatılar
Kullanıma açık teras çatılarda 1,10 metre yüksekliğinde parapet veya korkuluk yapılması zorunludur (Madde 40). Bina son kat açık teraslarındaki korkuluk ve parapetlerin 1,10 metresi bina yüksekliğinden sayılmaz (Madde 38).
Ölçü alırken en sık yapılan hata
1,10 metre, bitmiş döşeme kotundan ölçülür. Balkona sonradan seramik, mermer ya da şap yapılacaksa ve korkuluk kaba beton üzerinden ölçülürse, kaplama sonrası korkuluk yönetmeliğin altında kalır. Bu yüzden ölçüye gelirken kaplama yapılıp yapılmayacağını mutlaka soruyoruz.
Bizim önerimiz: çocuklu evlerde dikey çubuk
Yönetmelikte yazmasa da, çocuk olan evlerde yatay çubuklu veya merdiven gibi basamak oluşturan desenlerden kaçınmanızı öneriyoruz. Yatay çubuklar çocuklar için tırmanma basamağına dönüşür; dikey çubuklu modeller bu riski ortadan kaldırır.
Özetle
| Konu | Kural |
|---|---|
| En az korkuluk yüksekliği | 1,10 m (bitmiş döşemeden) |
| En fazla boşluk | 10 cm çapında geçiş |
| Pencere korkuluğu zorunluluğu | Denizlik yüksekliği 0,90 m’den azsa |
| Bahçe kot farkı | 0,50 m’den fazlaysa korkuluk gerekir |
| Teras çatı | Kullanıma açıksa 1,10 m parapet/korkuluk |
Balkon, teras veya merdiven korkuluğu yaptıracaksanız ölçüyü yönetmeliğe göre yerinde alıyor, çizimi bu ölçülere göre hazırlıyoruz. Ferforje için ferforje ve korkuluk imalatı, paslanmaz ve cam korkuluk için paslanmaz korkuluk sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynak: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Madde 38 (Korkuluklar) ve Madde 40 (Çatılar). Belediyelerin kendi imar planı notları ek şartlar getirebilir; kesin uygulama için projeyi onaylayan belediyenin imar birimine danışın.
